Η ιστορική εκκλησία του Αγίου Δημητρίου Λιτοχώρου, που χτίστηκε το 1760 σύμφωνα και με την ενημερωτική επιγραφή, πυρπολήθηκε απ´ τους Τούρκους στην επανάσταση του 1878, όπως άλλωστε και αρκετά σπίτια στο Λιτόχωρο. Ανακαινίσθηκε το 1894, λίγα χρόνια πριν την απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό που πραγματοποιήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 1912, κατά τη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Το 1ο Δημοτικό Σχολείο Λιτοχώρου χτίστηκε το 1907, μια πενταετία πριν την απελευθέρωση.

Κάποτε οι παλιού τύπου κεραμιδένιες στέγες κυριαρχούσαν στον οικισμό, που διακρινόταν από πολλά σπίτια παραδοσιακής, μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής και με ηπειρώτικα και νησιώτικα στοιχεία. Κάποια διατηρούνται ως σήμερα σε παλιές γειτονιές και μπαΐρια, ενώ ελάχιστα διατηρήθηκαν και σε καλή κατάσταση από τα 500 κτίσματα που είχε παλιά η κωμόπολη. Τα σπίτια είχαν έναν ή δύο ορόφους, τοξωτά υπέρθυρα και σάλες πολλών παραθύρων. Τα εντυπωσιακότερα, ηλικίας 100-150 ετών, ανήκαν σε ναυτικές οικογένειες.

Η μεγάλη ζημιά έγινε στην καταστολή της επανάστασης του Ολύμπου το 1878, από τον τούρκικο στρατό. Πυρπολήθηκαν τότε 9 εκκλησίες και 320 σπίτια και σκοτώθηκαν αρκετοί, η βοήθεια δεν ήρθε ποτέ και τα 2.800 όπλα που στάλθηκαν με το πλοίο «Βυζάντιο» στην Πλάκα, τα πήραν οι Τούρκοι. Πολλοί κάτοικοι που είχαν κρυφτεί στη Μονή Αγίου Διονυσίου μετακόμισαν τότε στη Θεσσαλονίκη και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ανάμεσα στην οδό Παπάφη και τη Λεωφόρο Στρατού, που υπάρχει και η οδός Λιτοχώρου.

Άθρο του Ιωάννη Σβάρνα